محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

311

تحفه خانى ( فارسى )

و علاج درين مقام ترطيب دماغ است باشربه و اغذيه رطبه مثل شربت بنفشه و شربت خشخاش و خوردن جلّاب از بنفشه پنج درم و نيلوفر چهار درم و قند سفيد و ترنجبين صافى از هريك ده درم مجموع ادويه در مقدارى مناسب آب به آتش ملايم جوشيده تا نيمه بماند از كرپاس گذرانيده و بعد از آن قند و ترنجبين اضافه كرده بر نهار بايد اختيار كرد و غذا ماش مقشر با شيرهء مغز بادام و كدوى تر در آش بايد انداخت و سر را در روغن بنفشه عرق بايد كرد و يا روغن نيلوفر كدام كه موجود شود و اگر ترطيب اقوى بايد هر دو روغن و روغن كدو نيز و گاهى سر بشير عورات عرق بايد كرد و نطولات مرطبه بر سر بايد نهاد مثل آبهاى حشايش رطبه كه سابقا در امراض دماغ مذكور شد بايد ريخت كه مثل بنفشه تر و خشك و نيلوفر و برگ بيد و امثال آن باشد و يا سبب درين تشنج امتلاى اغشيه دماغ است از رطوبات و علامت او علامت تشنج امتلائى است و علاج او خوردن جلاب است از بيخ سوسن تراشيده نيم‌كوفته سه درم و از باديان نيم‌كوفته دو درم و از گلقند سكنجبين عسلى ده درم و غذا نخودآب با شيرهء تخم معصفر و بعد از ظهور نضج در قاروره و تنقيهء بدن و دماغ از اخلاط فاسده حب ايارج جالينوس و ايارج لوغاذيا و ماليدن روغن بر سر و از روغنهاى حاره محلله روغن بابونه و روغن شبت و روغن زيبق و برجس و امثال اين آنچه در مزاج و كيفيت مشابه اينها باشد و گاه حدوث اين علت سبب آنست كه در طفوليت مرضعه احتياط در خواب كردن طفل در گهواره نكرده و يد بسته است و در شير دادن بيك جانب خوابانيده اين نيز از اسباب قويه است در حدوث اين علت